Toespraak bij de opening van De Nieuwe Liefde - debat, bezinning, poëzie
1. Majesteit – dierbare koningin Beatrix – zo is het en zo voelt het, en waarom zou ik het dan zó niet zeggen – ik dank u dat u onze uitnodiging hebt aanvaard. Wij hebben u uitgenodigd om wat u uitdraagt; om uw eigen stem in het publieke debat, om uw behoedzame maar zeer herkenbare pleidooi voor bezinning, tolerantie, wederzijds respect en solidariteit. Bij de oprichting van dit huis hebben uw woorden ons bemoedigd. Wij heten u dit uur van harte welkom.
Lieve teamgenoten, en alle tijdelijke hulpen in deze huishouding – en hooggeachte geestverwanten en vrienden – en dames en heren van de media, met uw fotografen.
Wat moet dit hier? Wat wil De Nieuwe Liefde?
2. Ik versta onder liefde: die duizenden nuances van vriendelijkheid en vriendschap, van hartstocht en hoofsheid, van tact en geduld, van bedachtzame eerbied en mededogen, van lange trouw en spontaniteit, waarmee mensen elkaar bejegenen.
Ik versta onder liefde ook: de denkkracht en de intuïtiekracht, de wijsheid en de wetenschap, en alle fantasie en volharding en optimisme waarmee de aarde wordt opgebouwd, steeds opnieuw, tegen alle afbraak in. Alles wat ten goede is, alles wat zingt en in vervoering brengt, alles wat troost en tot bezinning leidt, en alles wat bijdraagt tot iets meer recht en vrede voor zoveel mogelijk mensen, noem ik liefde.
Nieuwe liefde is liefde nu-en-morgen, kome wat komt.
Er is in onze samenleving behoefte aan plaatsen waar die ‘liefde’ wordt geleerd en aangemoedigd. En wij zullen proberen van dit prachthuis zo’n plaats te maken: Een huis voor ‘bezield verband’ waar het woord beschaving opnieuw inhoud krijgt.
3. Beschaving is dat wij andere mensen, van waar ook ter wereld, welkom heten en proberen te ontmoeten zoals zij zijn – en dat wij bereid zijn om alle problemen die zo’n ontmoeting met zich meebrengt, onder ogen te zien en op te lossen. Beschaving is: elkaar helpen onze xenofobie te overwinnen en af te leren. Beschaving is: dat wij proberen een nieuwe toon te vinden en andere omgangsvormen met die velen in Nederland die gevormd zijn door de godsdienst en de cultuur van de islam. Beschaving is dat wij het meisje Sahar niet terugsturen naar Afghanistan; en dat asielzoekers niet langer worden gepest en mishandeld.
4. Je zou De Nieuwe Liefde ‘een leerhuis voor een betere wereld’ kunnen noemen. ‘Een betere wereld’ is een bescheiden, redelijke aanduiding voor een groot project. Dichters als Herman Gorter en Henriëtte Roland Holst – die mijn verbeelding hebben gevormd – spraken over een nieuwe wereld, een nieuwe mensheid, in navolging van de bijbelse profeten. Nieuw zal de wereld zijn waar geen mens meer een ‘vernederd, geknecht, verlaten en verachtelijk wezen’ is. Dat zal een beschaafde wereld zijn.
Daar zijn wij van, van die utopie. Wij zijn niet postmodern en niet neo-liberaal. Wij zijn een kortgeding tegen het cynisme, wat zeg ik, een bodemprocedure tegen schamperheid en cynisme. Wij sluiten ons aan bij de woorden waarin gedurende de laatste honderd jaar de utopie van een nieuwe wereld is gezegd en gezongen.
5. De Nieuwe Liefde: debat – bezinning – poëzie. Debat is tweespraak, poging tot waarheidsvinding, hoor en wederhoor, gewetensvorming. Bezinning is de ziel van het debat, de stilte en aandacht die aan ieder gesprek vooraf moet gaan. En poëzie … is – en wij danken die omschrijving aan de dichter Nijhoff – poëzie is ‘de tintelende taal / van een achter alle kwaad / verrijzende dageraad’.
Lieve teamgenoten, en alle tijdelijke hulpen in deze huishouding – en hooggeachte geestverwanten en vrienden – en dames en heren van de media, met uw fotografen.
Wat moet dit hier? Wat wil De Nieuwe Liefde?
2. Ik versta onder liefde: die duizenden nuances van vriendelijkheid en vriendschap, van hartstocht en hoofsheid, van tact en geduld, van bedachtzame eerbied en mededogen, van lange trouw en spontaniteit, waarmee mensen elkaar bejegenen.
Ik versta onder liefde ook: de denkkracht en de intuïtiekracht, de wijsheid en de wetenschap, en alle fantasie en volharding en optimisme waarmee de aarde wordt opgebouwd, steeds opnieuw, tegen alle afbraak in. Alles wat ten goede is, alles wat zingt en in vervoering brengt, alles wat troost en tot bezinning leidt, en alles wat bijdraagt tot iets meer recht en vrede voor zoveel mogelijk mensen, noem ik liefde.
Nieuwe liefde is liefde nu-en-morgen, kome wat komt.
Er is in onze samenleving behoefte aan plaatsen waar die ‘liefde’ wordt geleerd en aangemoedigd. En wij zullen proberen van dit prachthuis zo’n plaats te maken: Een huis voor ‘bezield verband’ waar het woord beschaving opnieuw inhoud krijgt.
3. Beschaving is dat wij andere mensen, van waar ook ter wereld, welkom heten en proberen te ontmoeten zoals zij zijn – en dat wij bereid zijn om alle problemen die zo’n ontmoeting met zich meebrengt, onder ogen te zien en op te lossen. Beschaving is: elkaar helpen onze xenofobie te overwinnen en af te leren. Beschaving is: dat wij proberen een nieuwe toon te vinden en andere omgangsvormen met die velen in Nederland die gevormd zijn door de godsdienst en de cultuur van de islam. Beschaving is dat wij het meisje Sahar niet terugsturen naar Afghanistan; en dat asielzoekers niet langer worden gepest en mishandeld.
4. Je zou De Nieuwe Liefde ‘een leerhuis voor een betere wereld’ kunnen noemen. ‘Een betere wereld’ is een bescheiden, redelijke aanduiding voor een groot project. Dichters als Herman Gorter en Henriëtte Roland Holst – die mijn verbeelding hebben gevormd – spraken over een nieuwe wereld, een nieuwe mensheid, in navolging van de bijbelse profeten. Nieuw zal de wereld zijn waar geen mens meer een ‘vernederd, geknecht, verlaten en verachtelijk wezen’ is. Dat zal een beschaafde wereld zijn.
Daar zijn wij van, van die utopie. Wij zijn niet postmodern en niet neo-liberaal. Wij zijn een kortgeding tegen het cynisme, wat zeg ik, een bodemprocedure tegen schamperheid en cynisme. Wij sluiten ons aan bij de woorden waarin gedurende de laatste honderd jaar de utopie van een nieuwe wereld is gezegd en gezongen.
5. De Nieuwe Liefde: debat – bezinning – poëzie. Debat is tweespraak, poging tot waarheidsvinding, hoor en wederhoor, gewetensvorming. Bezinning is de ziel van het debat, de stilte en aandacht die aan ieder gesprek vooraf moet gaan. En poëzie … is – en wij danken die omschrijving aan de dichter Nijhoff – poëzie is ‘de tintelende taal / van een achter alle kwaad / verrijzende dageraad’.
